Recreatie in het Gelders-Utrechtse Valleigebied

Vallei-Heuvelrug gebied

Historie van ons landschap

Het landschap van de Heuvelrug en de Vallei omvat een landschappelijk, hydrologisch en natuurwetenschappelijk waardevol overgangsgebied. Het is een geliefd gebied om in te wonen en zeer aantrekkelijk om in te recreëren. De opbouw van het landschap van Woudenberg is sterk bepaald door het reliëf dat is gevormd tijdens de voorlaatste en laatste ijstijd. De westzijde van de gemeente ligt op de stuwwal (Utrechtse Heuvelrug). Deze is voor een groot deel bebost, afgewisseld met heidevelden en bebouwing.

De rest van de gemeente maakt onderdeel uit van de Gelderse Vallei, een gebied gelegen tussen de stuwwallen van de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe. De laaggelegen Vallei loopt af van het oosten naar het westen. Beken stromen in die richting af om aan de voet van de Utrechtse Heuvelrug af te buigen naar het noorden. Door de werking van de wind zijn dekzandruggen met daartussen lagere delen ontstaan. De hogere delen van de dekzandruggen zijn in de 11e eeuw ontgonnen.

Aan de oost- en zuid-oostzijde van Woudenberg treffen we het zogeheten hoevenlandschap aan. De kavels in dit gebied waren vroeger onregelmatig van vorm. De wegen die de hogere delen in het landschap volgden hadden een onregelmatig verloop. Het landschap ontleent zijn naam aan de hoeven, die verspreid in het gebied lagen.

De lage en nattere delen in het landschap zijn later ontgonnen. Vanaf een weg, waterloop of dijk zijn smalle langgerekte percelen, gescheiden door sloten, in cultuur gebracht. Elzen, wilgen en essen markeren de randen van de sloten. Het kavelpatroon is regelmatig en staat loodrecht op de ontginningsbasis. Dit slagenlandschap ontwikkelde zich vooral rond de kern van Woudenberg. De Ekris is daarvan een voorbeeld.

De historische landschapsstructuur van grote delen van het hoeven- en slagenlandschap is goed herkenbaar in stand gebleven. Kenmerken van de Gelderse Vallei zijn het kleinschalige, veelzijdige en afwisselende agrarische landschap met houtwallen, sloten, bomenrijen en griften.

De afwisseling van percelen met een verschillend grondgebruik, akkers en weiden en kleine bosschages, bepalen de sfeer van het gebied. Dit landschap waarderen onze inwoners zeer. Het instandhouden van het landschap vraagt veel aandacht omdat het kwetsbaar is.

De Gelderse Vallei kent relatief kleinschalige agrarische bedrijven, voornamelijk in de intensieve (melk)veehouderij. Het meest voorkomende bedrijfstype is het gemengde bedrijf: melkvee met varkens. Naast graslanden zijn er ook kleine maïslanden. In het overgangsgebied van de Gelderse Vallei en de Utrechtse Heuvelrug treffen we enkele gemengde melkveehouderijen en geen intensieve veehouderijen.